भित्तामा चरा मात्रै

स्मिता मगर

काठमाडौं, जेठ ३० - आकृति कार्की सिमसारमा चारो खोजिरहेको बकुल्लाको पेन्टिङ क्यामेरामा कैद गर्न ठेलमठेल सहिरहेकी थिइन् । 'मैले यस्ता चित्र पहिले देखेकी थिइनँ,' तस्बिर उतारेपछि नोबेल एकेडेमीकी नौ कक्षाकी छात्राको अनुहार उज्यालियो, 'रमाइलो लागिरहेछ ।'

सहरबजारमै हुर्केबढेका र चराचुरुंगीबारे अनभिज्ञ आकृति जस्ताहरूलाई यो रमाइलो दिन सुनसरी बलाहादेखि आएका छन् जीवनाथ पोखरेल । ६३ वर्षे चरा चित्रकारका सिर्जनाको प्रदर्शनी बबरमहलस्थित आर्ट काउन्सिलमा शनिबार सुरु भएको छ । 

पोखरेलको चौथो एकल प्रदर्शनीमा सिमसार र सिमसारमा रमाइरहेका चराचुरुंगीका पेन्टिङ छन् । थ्री डाइमेन्सन -आयामिक) मा बनाइएका यी चित्रमा रङबाहेक अरू सबै यथार्थ छन् । सिर्जनालाई वास्तविक छनक दिन क्यानभासमा घाँसपात, काठ, बालुवा, चराकै आकृति टाँसिएका छन् । चारकोलहरूसँगै घुँगी, उनिउ“mका बुटा, ढुंगा, लेउ, झ्याउ, च्याउलगायतको प्रयोगले कलापारखीलाई नयाँ स्वाद दिएको छ ।

'क्यानभासमा अहिलेसम्म रंगमात्र पोत्ने गरिएको छ,' पोखरेलले भने, 'चित्रकलालाई नयाँ रूप दिन नयाँ प्रविधि अपनाएको हुँ ।' उनले आपmनो प्रयोगलाई 'एन आर्ट' नाउँ दिएका छन्, जसमा पाँच एन हुन्छन्, नेसनल, नेचुरल, न्यु, नाइस र नर्मल ।

चराका चित्रमात्र बनाउँदै आएका पोखरेललाई सिर्जनाको खुराक कोसी टप्पुले दिँदै आएको थियो । 'तर गत वर्षको बाढीका कारण चराहरू उति देखिन छाडे,' उनले भने, 'सिमसार पनि सुक्दै छन् ।' केही चित्र मोरङको बेतना पुगेर बनाएको उनले बताए ।

सिर्जनामा वास्तविकता उतार्न चाहने पोखरेलको यो लगनलाई कलापारखीले पनि प्रशंसा नगरिरहन सकेनन् । 'मन तान्ने पेन्टिङ रहेछन्,' सुपारीको बोक्राबाट बनेका चराको पेन्टिङबाट अचम्भित मोहन खजुमले भने ।

करिब डेढ वर्षमा बनाइएका ४३ पेन्टिङसहित प्रदर्शनीमा ७५ सिर्जना छन् । चखेवा, धनेश, पहेंला चील, हाँस, धोबिनी, कालोटाउके विरहीलगायत चरा तिनमा अटाएका छन् ।

कला समीक्षक कृष्ण शाह यात्रीका अनुसार पोखरेलले प्रतिपादन गरेको भनिएको एन-आर्ट उत्तरआधुनिक कलाको सबैभन्दा कान्छो विधा हो । 'यसमा कोलाज, क्राफ्ट र पेन्टिङको फ्युजन छ,' उनले भने, 'यो नयाँ प्रयोग भविष्यमा मौलिक नेपाली कलाका रूपमा स्थापित हुन सक्छ ।'

रक्षामन्त्री विद्या भण्डारीले उद्घाटन गरेको प्रदर्शनीमा कोसी टप्पुदेखि काठमाडौंसम्मको पोखरेलको कलायात्रामा आधारित डकुमेन्ट्री 'द बर्ड आर्टिस्ट' पनि देखाइयो । 

प्रदर्शनी असार २ सम्म चल्नेछ ।

जेष्ठ ३१, २०६६

साभार: कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिक

-------------------------------------------

गए दिन क्यासेटका

स्मिता मगर

काठमाडौं, पुतलीसडकबाट कोटेश्वरको लागि नेपाल यातायात बस चढेकी रिमा राजभन्डारीले मोबाइलको इयरफोन कानबाट निकाल्दै भनिन्, 'क्यासेटको जमाना त गइसक्यो, जमाना कम्प्याक्टको आएको छ ।' उनले क्यासेटबाट गीत सुन्न छाडेको ३ वर्षभन्दा बढी भइसकेको रहेछ ।

विज्ञान प्रविधिको तीव्र विकाससँगै सेवा सुविधाका अनेक बिकल्पहरू पनि जोडिदै गएका छन् । दिनहुँ सुविधा र मनोरञ्जनका नयाँनयाँ सरसामान बजारमा थपिदाछन् । सस्तो, सजिलो र राम्रो चिज सबैले रुचाउँछन् पनि। केही वर्ष पहिले वाकमेन प्रयोग गर्ने गरेकी रिमा अहिले क्यासेट चलाउन झन्झटिलो ठान्छिन् र,उनको वाकमेन घरको कुनै कुनामा धूलोमा पुरिएको हुनसक्छ । 'जब म सयौं गीतहरू यो सानो मोबाइलमा सुन्न सक्छु भने फेरि किन ८/१० वटामात्र गीत भएको क्यासेट सुन्नु ?,'  उनले प्रश्न गरिन् ।

न्युरोडको टिक एन्ड टक म्युजिक पसलका बिक्रेता सुनिलरत्न तुलाधरका अनुसार अब स्रोताहरूका लागि क्यासेटका दिन गएका छन् । 'क्यासेट त अहिले चल्दै चल्दैन,' उनी भन्छन् । सिडीहरू बेच्न व्यस्त सुनिलले पसलको एउटा कुनोमा थन्किएका २०/२५ वटा पुराना क्यासेट देखाउँदै अब 'क्लियरेन्स सेल' गर्ने जानकारी दिए । उनको पसलबाट क्यासेट बिक्री हुन छाडेको करिब पाँच वर्ष भइसकेको रहेछ । 'क्यासेट खोज्न कोही पनि आउँदैन, यसैले हामीले पनि पसलमा क्यासेट राख्न छाड्यांै,' उनले भने ।

अहिले बजारमा क्यासेट प्लेयरभन्दा सिडीप्लेयर निकै सस्तो छ । सिडीमा क्यासेटको भन्दा म्युजिक क्वालिटी पनि राम्रो हुन्छ साथै सिडी कम्प्युटरमा पनि प्रयोग गर्न मिल्ने भएकाले सहरमा अहिले क्यासेटको बजार हराएको हुन सक्ने बिक्रेताको अनुमान छ ।

'अहिले क्यासेटको बजार स्वाट्टै घटेको छ, औसतमा क्यासेटको उत्पादन ८० प्रतिशत घटेको छ,' म्युजिक नेपालका प्रबन्धक सन्तोष शर्मा भन्छन् । क्यासेटको बजार गाउँघर केन्दि्रत हुँदै गएको र सहरमा सिडी/डीभीडीको बजार मात्रै रहेको उनको भनाइ छ । 'पहिले क्यासेटको बिक्री र बजार राम्रो भएपछि मात्रै सिडी उत्पादन गरिन्थ्यो,अहिले भने बजार हेरेर क्यासेट/सिडी निकाल्नेबारे निर्णय हुन्छ,' उनले भने, 'सहरीया श्रोतालाई तान्ने गीत संगीतमा हामी पहिले सिडी निकाल्छौं भने आधुनिक, दोहोरी गीतले चाहिँ धेरै गाउँका श्रोतालाई तान्ने भएकाले क्यासेट निकाल्ने गरेका छौं ।

समय परिवर्तन भएकाले क्यासेटको जमाना गएको शर्माको बुझाइ छ । त्यसैले म्युजिक नेपालले नया संयन्त्र 'डिजिटलाइज सेलिङ' को प्रविधि अपनाउन सुरु गरेको उनले बताए । 'अब हाम्रो आशा यसैमा छ,' उनले भने । 

'डिजिटलाइज सेलिङ' का लागि २० हजार गीत डिजिटलाइज हुने भएको छ । सिर्जना चोरी -पाइरेसी) हुने गरेका कारण यो विधि अपनाउनु परेको उनले बताए । अहिले सिडीको पनि ८० प्रतिशत 'पाइरेसी' हुने भएकाले म्युजिक नेपाल घाटामा गएको उनले जानकारी दिए ।  

क्यासेटको बजार खस्किए पनि संगीत पारखी र संगीतको स्वाद रुचाउनेहरू पनि कत्ति पनि घटेका छैनन्, शर्माका बुझाइमा । 'क्यासेट र क्यासेट प्लेयर घटेको होला,' उनी भन्छन्, 'तर मोबाइल, एमपी थ्री, आइपड, आइफोनमा भए पनि संगीतमा झुम्ने पारखीहरू उत्तिकै छन् ।' तर विडम्बना, प्रतिलिपि अधिकारको चासो नरहँदा र पाइरेसीको खेती जारी रहँदा म्युजिक कम्पनी र स्रष्टाहरू एकसाथ मारमा परिरहेको यथार्थ पनि उनले सुनाए ।

जेष्ठ २६, २०६६

साभार: साभार: कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिक

Posted on: 2009-06-08 20:40:52

---------------------------------------

अन्तहीन पर्खाइ

स्मिता मगर

काठमाडौं, होटेल बज्रको थिएटरमा पिनड्रप साइलेन्स थियो, अँध्यारो स्टेज उज्यालियो, दृश्य देखिन थाले, स्यामुयल बेकेटको प्रसिद्ध नाटक 'बेटिङ फर गोदो' को ।

आइतबार साँझ अन्तिम मंचन गरिएको नाटक एक अन्तहीन पर्खाइको कथा हो । विसंगतीवादको प्रख्यात नाटकका सबै पात्रहरू नचिनेको गोदोलाई पर्खिराखेका हुन्छन् । पर्खिदाको छटपटिमा समय बिताउन एक अर्कासँग बहस गर्छन्, गाउँछन्, नाच्छन् । अर्को दिन गोदो पक्कै आउने रे भन्ने सुनेपछि फेरि पर्खाइ सुरु हुन्छ तर आउँदैन । तैपनि आउनेछ भन्ने आशामा इस्ट्रागन (कर्मा) र भलादिमिर (सुवास थापा) घरतिर लाग्छन् ।

सन् १९५३ मा थिएटर दे वेबिलोनमा पहिलो मञ्चन भएपछि यो नाटकले ठूलो हलचल ल्याएको थियो । 'नाटकलाई जसरी पनि बुझ्नसक्छौं' निर्देशक सविना लेहम्यानले भने, 'राजनीतिक र सामाजिक अर्थमा पनि ।' सान्दर्भिकता औल्याउँदै  उनले भनिन्, 'अहिले नेपालीहरू केही हुन्छ कि भनेर पर्खिराखेका छन् यी नाटकका पात्रझै । तर, पर्खेर मात्र हुन्न केही गर्नुपर्छ ।'

नाटकमा इस्ट्रागन र भलादिमिर सामान्य कुराकानी गर्छन्, जुन कुनैबेला वाहियत लाग्छ तर  नाटककारले यी दुई पात्रमार्फत मान्छेको असामान्य जीवनको राम्रो चित्रण गरेका छन् । उनीहरू केही हुन्छ कि भनेर कुर्छन् तर हुन्न । न गोदो नै आउँछ न रूखमा झुन्डेर मर्ने उनीहरूको इच्छा नै पूरा हुन्छ । आधुनिक जीवनको निरर्थकता र विसंगती यसरी व्यक्त हुन्छ ।

कलाकारले राम्रो अभिनय गरेका छन् । कर्मा र सुवासले दर्शक हसाउँछन्, अनुप बराल र आशन्त शर्माले सामाजिक संरचनामा सोच्न बाध्य पार्छन् । दिया मास्केको छोटै भूमिका भएपनि मिठास दिएकी छिन् । 'धेरै रमाइलो लाग्यो । बेकेटको नाटकभन्दा त्यति फरक छैन' समालोचक सञ्जीव उप्रेतीले भने, 'अझै नेपालीकरण गरिएको भए राम्रो हुन्थ्यो ।'

हरेक वर्ष एक महिनाका लागि स्टुडियो सेभेनले विदेशी स्वादका नाटक प्रस्तुत गर्दै आएको छ ।

जेष्ठ १२, २०६६

साभार: कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिक

Posted on: 2009-05-25 20:53:42

----------------------------------------

हाइकिङ्को स्वाद: काफल हन्टिङ्

स्मिता मगर

थानकोट, शनिबार बिहान रत्नपार्कमा एक हूल युवा जम्मा भएका थिए । शनिबारे छुट्टीलाई उत्सवमय बनाउन ट्रेकिङ् र हाइकिङ्को धुनमा युवा भेला भएका रहेछन् ।

तन्नेरीहरू चन्द्रागिरी डाँडातिर जाने सुरमा रहेछन्, त्यो पनि काफल ट्रेकिङमा । लोकल माइक्रोमा चढेर थानकोट त्रिभुवन पार्क छेउमा पुगेपछि उनीहरू उकालिए चन्द्रागिरीतिर । साथमा बोकेको मकै र जौको सातु फुक्याउँदै पैदल मार्नुको मस्तीमा थिए उनीहरू । 'बजारिया जङ्क फुडभन्दा अडिलो खान्की हो यो,' तन्नेरीको टोली पदयात्रिज्का सुरथ गिरीले बताए । सातु खाएमा ट्रेकिङ् हाइकिङ्मा छिटो भोक नलाग्ने उनको भनाइ थियो ।

१५ जना तन्नेरी बाटाभरि इतिहासका कुरा गर्दै थिए । राणाकालीन बेलामा बडाहाकिमहरूका गाडी काँधमा बोकेर ल्याइने मार्ग यही थियो, इतिहासमा हाम्रै बाजुबराजे 'राजाको गाउँ' छिर्ने बाटो पनि यही थियो । हिँडाइको मुडमा प्रेम, जीवन, प्रकृति, काठमाडौंको पेट्रोल-पानीदेखि प्रधानमन्त्री र प्रधानसेनापतिसम्मका गफगाफ भइरहेको थियो । चन्द्रागिरी डाँडामा सिर्सिर बतास थियो, तनमनलाई चिस्याउने । एकछिन सिर्सिरे बतास लिएपछि काफल खोज्ने र खाने अभियान सुरु भयो चित्लाङको वनतिर । बाटामा काफलमात्रै होइन, ऐसेलुका झुप्पा पनि भेटिए तर विज्ञहरूले भन्ने गरेझैं मौसम परिवर्तनको असरले हो कि सिजन बित्नै लाग्दा पनि धेरैजसो फल भने काँचाकाँचै थिए ।

पदयात्रिज् टोली तीन वर्ष पहिलेदेखि नै हाइकिङ् र ट्रेकिङ्को मस्तीमा डुब्न थालेको रहेछ । विशेषतः काठमाडौं वरपरको जीवन र जगत् पहिल्याउने उनीहरूको सोचाइ रहेछ । काठमाडौंमा अर्को युवा समूह 'नेचर लभिङ ग्रुप' ले पनि यस्तै हाइकिङ्को स्वाद बटुल्दै आएको छ । पदयात्रिज् टोलीको सुरुवात पनि रमाइलो गरी भएको रहेछ । भ्यालेन्टाइन डेका दिन पाँचजना साथीभाइ फुर्सदिला बनेपछि चिसापानी हाइकिङ् गर्न गएका रहेछन् । त्यहीँ खिचिएका फोटा ब्लग र फेसबुकमा राखेपछि हाइकिङ जानेको टोली जन्मिएको रहेछ, पदयात्रिज्का नाममा । उनीहरूले यसअघि चन्द्रागिरी हुँदै कुलेखानी पुगेका रहेछन् ।

यही टोलीका सङ्गम गिरी त्रिचन्द्र कलेजमा स्नातक अध्ययनरत छन् जो काठमाडौंको कोलाहलबाट टाढिन पनि अलिक टाढा हाइकिङ गर्न रुचाउँछन्, फार फरम द म्याडिङ क्राउडजस्तै । 'कति न्युरोडको हूलमा गएर हराउनु,' उनी भन्छन्, 'बरु काफल र ऐसेलुको जंगलमा हराउनु बेस ।' यसरी चन्द्रागिरीको टुप्पोमा चराको चिरबिर, जंगली फूलको बासना र काफल-ऐसेलुको स्वादमा हराउनेमध्येका एक गिरी बनेका रहेछन् ।

डाँडाबाट र्फकंदा भने वरपरको तुवाँलो हटिसकेको थियो, त्यो उचाइबाट काठमाडौं उपत्यका निकै सुन्दर खुलेको थियो ।

पदयात्रिजका सौरभ भने ट्रेकिङ्सँगै गुन्द्रुक खान्कीका पनि सौखिन रहेछन् । उनले ल्याएको गुन्द्रुकको अचार पनि निकै स्वादिलो लाग्यो । एक घन्टासम्म जंगलभित्र अलप भएर काफल खोज्ने काम भयो, धित त मरेन तर केही स्वाद भने मिल्यो । रूख चढेर काफल कपाकप खाइराखेकी दाङकी कला कोइरालाले यो अघोरी जंगलमा आफ्नो बाल्यकाल सम्झना गरिन् । 'मेरो गाउँमा त काफल लटरम्मै फल्छ, घरको खुबै याद आयो,' काफलले भिजेको मुख मिठ्याउँदै उनले भनिन् ।

तन्नेरीटोली जनही २ सय रुपैयाँ उठाएर हाइकिङ गएको थियो । यसपाला हिउँदमा राम्ररी पानी नपरेकाले काफल उति फलेको रहेनछ, फले पनि काफलको आकार टिम्मुरझैं लाग्थ्यो । अलिअलि फले पनि चराचुरुंगीले मात्रै होइन, बाँदरले पनि काफल चाख्न औधि चाहना राख्दा रहेछन् भन्ने पत्तो भयो झ्याङबुटामा उफरिरहेका बाँदर देखेर । पहिलापटक काफलको बोट देखेकी बाँसबारीकी स्वस्ती शर्मासँग रत्नपार्कमा काफल किनेर खाएको अनुभव मात्रै थियो तर आफैं रूखबाट काफलगेडी टिपेर खान पाएका बेला उनी हाउभाउमै पुलकित देखिन्थिन् । 'रत्नपार्कमा किनेर काफल खानु र रूखबाट टिपेर खानुमा कत्ति हो कत्ति अन्तर हुने रहेछ,' उनले हौसिँदै भनिन् ।

वैशाख- २२, २०६६

साभार: कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिक

Posted on: 2009-05-04 20:05:36

---------------------------------------------

दर्शक लठ्याउने भोजपुरी

स्मिता मगर

काठमाडौं, नेपाली भाषाबाहेक अंग्रेजी र हिन्दी फिल्म चल्ने काठमाडौंका सिनेमा घरमा अब अर्को भाषाको फिल्म पनि थपिएको छ, त्यो हो भोजपुरी । यसको सुरुवात उदीतनारायण झा र उद्धव पौड्यालको संयुक्त प्रस्तुति रहेको 'ई रिश्ता अनमोल बा' बाट भएको छ ।

यो फिल्म राजधानीका ११ हलमा प्रदर्शन भइरहेको छ । गाउँले जीवनमा आधारित फिल्ममा किशन -अमर उपाध्याय) परिवारले काला सिंह खलनायकसँग बदला र प्रेमका लागि लड्नुपरेको छ । अन्त्यमा नराम्रोमाथि राम्रोकै विजय हुन्छ, अधिकांश फिल्ममा झैं । 'ई रिश्ता अनमोल बा' को कथावस्तु नयाँ होइन तर प्रस्तुति मिठासपूर्ण छ । अढाइ घन्टाको बसाइमा दिक्दार लाग्दैन । फिल्ममा चाहिने सबै मरमसला यसमा छन्- पारिवारिक ड्रामा, हिरोहिरोइनका रसिलाभरिला भोजपुरी नृत्य, कम्मर मर्काइ, आइटम गर्लको छटा अनि ख्यालठट्टा ।

निर्देशक आनन्द डी. गहतराजले यो फिल्ममा बलिउड र कलिउडको मिलन गराएका छन् । भोजपुरी फिल्मका अमर उपाध्याय, उर्वशी सोलंकीसँगै नेपाली मूलधारका निखिल उप्रेती, गरिमा पन्त र रमेश बुढाथोकीले पनि अभिनय गरेका छन् । छायांकन देवघाट, पोखरा, चोभारजस्ता सुन्दर ठाउँमा गरिएकाले नेपाली दर्शकले आफ्नै अनुभव गर्न सक्छन् ।

तीनटा भोजपुरी फिल्म खेलिसकेका निखिल यो फिल्ममा पुलिस अफिसरको भूमिकामा छन् । धेरै राम्रो स्टन्ट पनि दिएका छन् । हिन्दी मिसावटयुक्त संवाद भएकाले भोजपुरीमा नबुझ्नेले पनि भाषाका कारण उति कठिनाइ अनुभव गर्नु पर्दैन । हिन्दी सिरियल 'क्युँ कि सास भी कभी बहू थी' मा मिहिरको भूमिकाबाट चर्चा कमाएका अमर यो फिल्ममा छाएका छन् । उनलाई साथ दिने उर्वशी पनि निकै राम्री देखिएकी छन् ।

फिल्ममा आठ गीत छन् । संगीतले दर्शकलाई नाचूँनाचूँ बनाउँछ । रोमान्टिकदेखि उत्तेजकसमेत देखिने केही नृत्यका दृश्य कतै असहज त कतै रमाइला लाग्छन् । अर्को लोभलाग्दो पक्ष भनेको अनुप जलोटाको मीठो स्वरमा सजिएको भजन हो । फिल्मी पर्दामा जलोटाको उपस्थिति उनका गजल र भजन पारखीका लागि 'ई रिश्ता अनमोल बा' को अर्को आकर्षण हो ।

गोपीकृष्ण हलमा दुई दिनअघिको पि्रमियर सोमा निखिल पनि सहभागी थिए । धेरै मेहेनत गरेकाले यो फिल्मबाट राम्रो आशा राखेको उनले बताए ।

वैशाख- २१, २०६६

साभार: कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिक

Posted on: 2009-05-03 20:35:49

---------------------------------------

आमाहरूको स्कुले रहर

स्मिता मगर

काठमाडौं, कोठाबाहिरै सुनिँदै छ- एपिपिएल एप्पल, बीएएलएल बल । यो स्वर पछ्याएर चिहाउनेलाई अचम्म लाग्न सक्छ, यहाँ बालबालिका होइन आमाहरू भेला भएका छन् ।

टेबुलमा कापीको नजिकै इरेजर र कटर राखेर सिसाकलम समाती लेख्न तम्तयार भएका आमाहरूको यो सुन्दर दृश्य कीर्तिपुर गृहिणी महिला विद्यालयमा हरेक दिन देख्न-सुन्न पाइन्छ । शिशुदेखि ५ कक्षा पढ्न यतिखेर साठी वर्षे उमेरसम्मका ६० आमा भेला भएका छन् । यो कक्षाको भित्तामा फलफूल, चराचुरुङ्गीको नाम भएको नेपाली र अंग्रेजी पोस्टर टाँसिएका छन् । यसका साथै आमाहरूले बनाएका विभिन्न रङ्गीबिरङ्गी चित्र पनि आफ्नो नाम, कक्षा र ठेगानासहित टाँसिएका छन् ।

ब्ल्याकबोर्डमा लेखिएका नम्बरलाई अंग्रेजीमा उल्था गरिराखेकी ४ कक्षामा अध्ययनरत लक्ष्मीकुमारी महर्जनसँग पढ्न थालेपछि धेरै कुरामा फाइदा भएको अनुभव

छ । 'मेरो ठूलो बच्चाले मलाई सिकाउँछ, मचाहिँ नर्सरीमा पढिराखेको मेरो सानो छोरालाई पढाउँछु,' लक्ष्मीले सुनाइन् । उनी पढ्दै गएर एसएलसी पास गर्न चाहन्छिन् ।

'पहिलेपहिले पढ्न आउने चित्र कोर्नमा दिक्क मान्थे,' विद्यालयकी पि्रन्सिपल सुनिता मानन्धरले भनिन्, 'अहिले भने आमाहरू आफैं चित्र कोर्न रुचाउनुहुन्छ ।' बिहानको एघारदेखि दुई बजेसम्म पढाइ हुने स्कुलमा कीर्तिपुरे नेवार समुदायका महिलाको बाहुल्य भए

पनि अरू थातथलोबाट पनि आमाविद्यार्थी आएका छन् ।

ज्ञानको खोजीमा हत्ते गर्दै डेढ घन्टा गाडी चढेर स्कुल पढ्न आइपुग्ने आमा हुन्- शान्ति फडेरा । टौदह कीर्तिपुरकी तीन छोराछोरीकी आमा शान्ति हरेक दिन तिनलाई स्कुल पठाएपछि आफैं पनि स्कुल आउन हतारिन्छिन् अनि स्कुले युनिर्फम गुलाफी रङको कुर्तासलवारमा सजिएर, सिन्दुरपोते लगाई सानो झोला बोकेर उनी घरबाट

निस्किन्छिन् । गत मंसिरमा विद्यालय भर्ना भएकी उनी अहिले पि्र वान पास गरेर एक कक्षामा भर्खर भर्ना भएकी छन् ।

'पहिले केटीले किताब छुनु पनि हुन्न भनेर पढ्न दिएनन् । पढ्न नपाएर दुःख पाइयो तर अहिले यहाँ पढ्न पाउँदा धेरै कुरा थाहा भएको छ । पत्रपत्रिका पढ्न र बुझ्न सक्ने भएकी छु,' उनले मुसुक्क हाँस्दै भनिन् । पहिलोपटक अंग्रजीमा नाम लेखेर आफ्ना छोराछोरीलाई देखाउँदै उनले खुसी मनाएकी थिइन् । पढ्न थालेपछि अस्ति भर्खरमात्र ५ कक्षामा पढेकी संगीलाई बंैकमा लगेर खाता खोलिदिएको बताउँदै उनले भनिन्, 'अब त म अरूलाई पढाउन सक्ने भएकी छु ।'

५० वर्षीया विमला महर्जन पनि पढ्न पाएर असाध्यै खुसी भएकी रहिछन् । चार कक्षाकी बिद्यार्थी उनले भनिन्, 'पढ्न पाएकामा ममात्रै होइन, म पढेकामा मेरा बूढा पनि औधी खुसी छन् ।' उनले आफूलाई नआएको गृहकार्य छोराछोरीलाई सोध्ने गरेको बताइन् । विमला अहिले कतै गएपछि साइनबोर्ड हेरेर आफू कुन ठाउँमा आएकी रहिछु भन्ने थाहा पाउन थालेकी छन् ।

पढ्न मन पराउने आमाहरू विद्यार्थीमात्र नभएर गृहिणी पनि भएका कारण घरेलु कामलाई पनि उत्तिकै महत्त्व दिने गरेको पि्रन्सिपल सुनिताले बताइन् । स्कुलबाट घर आउँदा बच्चाहरू भोकाएर आउने भएकाले खाजा तयार गरिदिन हतारहतार घरतिर लाग्ने आमाहरू पनि यहाँ उत्तिकै छन् । यता पाँच कक्षामा पढिराखेकी प्रमिला महर्जन अहिले राम्ररी चिठी लेख्न सक्ने भएकी छन् । आत्मविश्वाससाथ उनले भनिन्, 'अब विदेशमा बसेको छोरालाई इमेल गर्न सिक्नुपर्ला ।'

आमाहरू पढ्न सुरु गरेदेखि नयाँ प्रविधिप्रति पनि आकषिर्त भएको देखिन्छ । अहिले फोन गर्न, चिठी लेख्न र मोबाइल प्रयोग गर्न धेरै सजिलो भएको उनीहरू बताउँछन् । यो विद्यालय किपु बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाले गृहिणी महिला र पढ्नलेख्नबाट वञ्चित महिलालाई साक्षर बनाउन २ वर्ष अगाडिबाट यो अभियान थालेको हो । सबै आमा विद्यार्थीले विद्यालयका ५ शिक्षिकालाई 'मिस' भनेर सम्बोधन गर्ने गरेका छन् ।

वैशाख १५, २०६६

साभार: कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिक

Posted on: 2009-04-27 20:44:37

-----------------------------------------------

विश्वज्योतिमा एउटा सो

स्मिता मगर

काठमाडौं, दिनको १२ बजेको थियो । फिल्म पनि सुरु भइसकेको थियो । हलभित्र जोडाहरू छिर्न भने रोकिएको थिएन । तैपनि हलभित्र मुस्किलले २० प्रतिशत कुर्सी भरिएका थिए ।

हलभित्र छिरेका जोडामध्ये अधिकांश छेउभित्ताका कुर्सीमा आड लागेको देखिन्थ्यो । पर्दामा भन्दा आफ्नै दुनियाँमा उनीहरू मदमस्त देखिन्थे, अरू एक्ला भने केही समयमै उँघ्न थालेका थिए । उनीहरू उपत्यकामा बढ्दो दिउँसोको चर्को घाम छल्न फिल्म हलभित्र छिरेका हुन् कि झैं लाग्थ्यो ।

दीपक रायमाझीद्वारा निर्देशित 'हाम्रो मिलन कहिले हुन्छ ?' फिल्म हेर्न अघिल्लो साता विश्वज्योति पुगेका धेरैजसोमा फिल्मी कथा, पटकथा वा संवादको चासो थिएन । परिवारभित्रको धार्मिक कट्टरता र त्यसमा पिल्सिएको हिन्दु धर्म मान्ने परिवारको ओम -अजर्ुन कार्की) र बुद्ध धर्म मान्ने परिवारकी नोयो -सञ्चिता गुरुङ) बीचको प्रेमकथाले धेरैलाई उन्न नसकेको झैं लाग्थ्यो । फिल्ममा स्वाभाविक अभिनयमा भने राजेश हमाल र युवराज लामा मात्रै छन् । 

कतिवटा दृश्यमा क्यामेराको फोकस मिलेको छैन । संवाद र अभिनयमा तालमेल भेटिन्न । हिरोहिरोइनलाई पातको कस्ट्युम लगाएर पानीमा नाच्न पठाएको दृश्य अचम्मलाग्दो छ । त्यो दृश्य 'ग्ल्यामरस' को सट्टा हास्यास्पद छ ।

प्रीति झिङ्गातियाको एउटा आइटम नाचले दर्शकलाई तान्न खोजेको महसुस हुन्छ । त्यो नाच खुबै मन पराएका दर्शक तेजबहादुर तामाङले अल्छी पारामा भने, 'फिल्म ठीकठीकै छ ।' काठमाडौंमा ड्राइभिङ गरेर जीवीकोपार्जन गरिराखेका तेजबहादुरले धेरै लामो समयपछि आफ्ना छोरा र स्वास्नीलाई फिल्म हेराउन लिएर आएको बताए ।

सामान्य कथावस्तु भएको यो फिल्मका 'जागे सारा रातमा' र 'मायालुले' बोलका गीतमा भने केही उन्मादिला दृश्य थिए । अँध्यारो हलमा पर्दामा भइरहेको आलिङ्गन र ओठ जुधाइको सिको गर्दै थिए छेउकुनामा बसेका जोडा । विशेषतः फिल्मी पर्दामा राजेश हमाल इन्ट्री हुँदा र उनको एक मुक्काले खलनायक तीन फन्का घुमेर भुइँमा ढलेको दृश्यमा हलमा बजेको सिट्ठी र तालीको तोड निकै थियो ।

वैशाख-८, २०६६

साभार:कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिक

Posted on: 2009-04-20 19:58:41

---------------------------------